6°C słabe opady deszczu

Bojownik walk o wolność i demokrację

Wśród wielu mogił na Płockich Powązkach znajduję oznaczony znakiem Miejsce Pamięci Narodowej grób Bojowników o Wolność i Lud. Spoczywają w nim doczesne szczątki Jana Kochanowskiego i Jana Gniazdowskiego.

Pochodzący z rodziny o tradycjach patriotycznych Jan Gniazdowski (wnuk powstańca z 1831 i 1863 r.), w 1914 r. zaczął nauczać w szkole powszechnej w Strusinie (dziś gmina Bielsk). Rok później został członkiem założonej przez Józefa Piłsudskiego Polskiej Organizacji Bojowej i przyjął pseudonim 'Korab'. W 1916 r. decyzją niemieckiego Radcy Szkół Ludowych został przeniesiony do pracy w Turzy Małej, gdzie został dowódcą założonego przez siebie konspiracyjnego oddziału POW. Z czasem stał się także członkiem Pogotowia Bojowego PPS. Kiedy stało się jasne, że Niemcy przegrają wojnę, m.in. na terenie Brudzenia wzmożono akcje sabotażowe i dywersyjne. Zdaniem miejscowej ludności na drodze w Turzy Wielkiej nastąpiła utarczka Polaków z niemieckimi żandarmami, jeden z nich został zabity, drugi postrzelony. Niedługo potem Niemcy zebrali miejscowych mężczyzn i traktując ich jako zakładników, domagali się wydania sprawców. Wtedy jeden ze stojących pod kościelnym murem chłopców powiedział, że widział w pobliżu nauczyciela Gniazdowskiego z Turzy Małej. Podczas aresztowania znaleziono u niego broń, po wyprowadzeniu z lekcji pobito, po czym zabrano do Płocka.. Wyrokiem sądu polowego został rozstrzelany 18 października 1918 r. Trzy dni po odzyskaniu niepodległości w 'Kurierze Płockim' umieszczono nekrolog Gniazdowskiego. W 1927 r. prochy Jana Gniazdowskiego przeniesiono na cmentarz przy ul. Kobylińskiego w Płocku. Pośmiertnie odznaczono go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1930) i Krzyżem Niepodległości z Mieczami (1939).

Patronem ulicy Jana Kochanowskiego nie jest Jan z Czarnolasu, twórca słynnych trenów, ale bojownik PPS Frakcji Rewolucyjnej, czyli Józef Michalski ps. Kamil... nazywany Janem Kochanowskim. Organizował w Płocku struktury bojowe, poległ w okolicach Staroźreb w 1907 r. Pochowany jest w starej części cmentarza przy al. Kobylińskiego w tzw. kwaterze bojowców PPS.

Tuż obok dużego pomnika Bojowników o Wolność i Lud znajduję się niewielka mogiła na której znajduję się tabliczka z napisem: Władysław Iwanicki - bojownik o wolność i demokrację, żył lat 58.

W 1938 r. w Święto Żołnierza 16 sierpnia odbyło się odsłonięcie pomnika pod Staroźrebami w miejscu akcji w 1907 r., gdzie zginął J. Kochanowski. Tego dnia rano z Płocka wyjechał specjalny autobus z najważniejszymi osobistościami celebry: uczestnikiem akcji, a w 1938 r. wiceministrem opieki społecznej Wincentym Jastrzębskim, starostą płockim Leonem Rożałowskim, posłem Klemesnem Kaczorowskim, prezydentem Płocka Stanisławem Wasiakiem i innymi. Stawiły się także poczty sztandarowe wielu organizacji, orkiestra Straży Pożarnej i oddział młodzieży w mundurach Milicji Ludowej PPS z 1918 r.  Dopiero okupacja niemiecka i rządy komunistyczne zatarły pamięć o nich. Pojawiły się nowe ofiary obcego panowania w Płocku i nowe uroczystości, dlatego obaj PPS-owcy przestali być symbolem walki o niepodległą Polskę, bo nie należeli ani do KPP, ani do PPR-u. A i sama niepodległość była nie taka jak przed wojną... 

To dzięki wspomieniom Władysława Iwanickiego zamieszczonym w "Kurierze Mazowieckim" w roku 1938 znamy historię akcji zbrojnej pod Staroźrebami. 

Zasadnym jest więc, aby mogiła która kryje doczesne szczątki Władyslawa Iwanickiego była również odnowiona.

Płock, 1 listopada 2017 r.

Bojownik walk o wolność i demokrację komentarze opinie

Dodajesz jako: Zaloguj się